Bài 1: Bình đẳng giới - chìa khóa giải quyết mất cân bằng giới tính khi sinh

Thứ bảy - 15/11/2025 04:04 Lượt xem: 52

Trong hơn một thập kỷ qua, Việt Nam đã có nhiều nỗ lực trong công tác dân số, tuy nhiên tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn diễn biến phức tạp và có xu hướng gia tăng ở nhiều địa phương. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê và Tổng cục Dân số, tỷ số giới tính khi sinh hiện dao động ở mức 112 bé trai/100 bé gái, cao hơn so với mức sinh học tự nhiên (104–106). Ở một số tỉnh, đặc biệt là khu vực đồng bằng sông Hồng và Bắc Trung Bộ, tỷ lệ này có nơi vượt ngưỡng 120 bé trai/100 bé gái. Nếu không có biện pháp can thiệp kịp thời, đến năm 2035, Việt Nam có thể dư thừa từ 1,5–2,5 triệu nam giới trong độ tuổi kết hôn, kéo theo hàng loạt hệ lụy xã hội: khó khăn trong hôn nhân, gia tăng tội phạm, mua bán người, bất ổn xã hội, và suy giảm chất lượng dân số.
Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân: tư tưởng trọng nam khinh nữ vẫn tồn tại dai dẳng; sự phát triển của công nghệ siêu âm, xét nghiệm giới tính thai nhi bị lạm dụng; áp lực từ gia đình, dòng họ; và thiếu kiến thức về bình đẳng giới khiến hành vi lựa chọn giới tính khi sinh vẫn xảy ra ở nhiều nơi.
Nhận thức được tính chất nghiêm trọng của tình trạng này, Đảng, Nhà nước và các cấp chính quyền đã triển khai nhiều chủ trương, chính sách cụ thể: Chính phủ ban hành Chiến lược Dân số Việt Nam đến năm 2030; Bộ Y tế tăng cường thanh tra, xử lý cơ sở tiết lộ giới tính thai nhi; các địa phương lồng ghép nội dung bình đẳng giới trong các chương trình y tế, giáo dục; Hội LHPN, Đoàn Thanh niên, Hội Nông dân tổ chức các mô hình truyền thông như 'Câu lạc bộ không lựa chọn giới tính thai nhi', 'Gia đình sinh con một bề là gái – hạnh phúc, ấm no, tiến bộ'. Nhờ đó, nhận thức cộng đồng đã có chuyển biến tích cực, nhiều gia đình coi con gái là niềm tự hào, là chỗ dựa của cha mẹ khi về già.
Bên cạnh công tác tuyên truyền, các cơ quan chức năng đã tăng cường thanh tra, kiểm tra nhằm phát hiện và xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm quy định cấm lựa chọn giới tính khi sinh. Theo Nghị định 117/2020/NĐ-CP, hành vi cung cấp, tiết lộ giới tính thai nhi, quảng cáo, hướng dẫn hoặc thực hiện dịch vụ lựa chọn giới tính khi sinh có thể bị phạt hành chính từ 3 đến 20 triệu đồng, tước giấy phép hành nghề hoặc đình chỉ hoạt động cơ sở y tế. Nhiều địa phương đã phối hợp giữa Phòng văn hóa, Trạm Y tế, Công an xã/phường kiểm tra đột xuất các phòng khám, cơ sở cung cấp dịch vụ về Dân số, sản phụ khoa... xử lý nghiêm vi phạm, góp phần răn đe, ngăn chặn hành vi lựa chọn giới tính trước sinh.
Để giải quyết căn cơ tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, thúc đẩy bình đẳng giới trong mọi lĩnh vực là giải pháp then chốt. Trong gia đình, cần thay đổi nhận thức: con gái cũng có thể chăm sóc cha mẹ, nối dõi truyền thống. Trong giáo dục, cần dạy trẻ về giá trị công bằng, tôn trọng. Trong xã hội, cần tạo điều kiện để phụ nữ học tập, làm việc, tham gia lãnh đạo. Trong truyền thông, cần tôn vinh hình ảnh phụ nữ Việt Nam hiện đại, tự tin, trí tuệ, nhân ái, bình đẳng.
Mỗi người dân, mỗi gia đình chính là tế bào của xã hội. Khi mỗi người nhận thức đúng, hành động đúng, xã hội sẽ dần thay đổi. Hãy cùng nhau nói không với hành vi tiết lộ, lựa chọn giới tính thai nhi; biểu dương gia đình sinh con một bề là gái nhưng hạnh phúc; đưa nội dung bình đẳng giới vào sinh hoạt cộng đồng; giúp thế hệ trẻ hiểu rằng giá trị con người nằm ở đạo đức, trí tuệ, nhân cách, không phải ở giới tính khi sinh.
Bình đẳng giới không chỉ là khẩu hiệu, mà là chìa khóa mở ra tương lai phát triển bền vững. Mất cân bằng giới tính khi sinh là vấn đề của toàn xã hội nhưng cũng là cơ hội để chúng ta nhìn lại những giá trị cốt lõi của con người: yêu thương, công bằng và tôn trọng. Hãy để mỗi đứa trẻ được sinh ra, được yêu thương không phải vì là trai hay gái, mà vì chúng là kết tinh của hạnh phúc, của tương lai đất nước. “Bình đẳng giới hôm nay – Hạnh phúc bền vững ngày mai.”

Tác giả: Trần Thị Minh Tú, Viên chức Trạm Y tế xã Đan Phượng - Tổ trưởng tổ Dân số - BTXH TTGDSK.

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn